ورود پنج استارتاپ به بورس


چرا استارتاپ‌ ها به بورس نیامدند؟

وعده ورود استارتاپ‌ها به بورس‌ که قرار بود در هفته نخست مرداد ماه رخ دهد، هر چند هنوز عملی نشده اما ظاهرا به شایعات در مورد برخی از آنها، دامن زده است.

بعضی رسانه‌ها در روزهای گذشته از رفتن میلاد منشی‌پور مدیرعامل تپسی از این شرکت و جانشینی احتمالی محمد مهدی صادق به جای وی خبر داده بودند. صادق اخیرا به عنوان مدیر ارشد فناوری، به تیم تپسی اضافه شده است. مبنای این شایعه از یک سو رخداد مشابهی بود که حدود سه ماه پیش در تیم اسنپ رخ داد و از سوی دیگر حذف عنوان مدیرعاملی تپسی در حساب رسمی لینکدین منشی‌پور (استارتاپ۳۶۰).

خود وی اما روز گذشته در در توئیتی نوشت: «پیش‌بینی می‌کردیم که با مطرح شدن موضوع ورود به بورس تپسی، شایعاتی (هدف‌دار یا بی‌هدف) ایجاد شود، اما فکر نمی‌کردیم من هدف این شایعات باشم! به حرف و حدیث‌ها گوش ندیم. ما برنامه‌های زیاد و‌ بلندمدتی برای رشد تپسی داریم، من هم قصد رفتن‌ ندارم! نه از ایران و نه از تپسی.»

چرا استارتاپ‌ها به بورس نیامدند؟

فرهاد دژپسند، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در تیر ماه از ورود پنج شرکت دیجی‌کالا، کافه بازار، تپسی، شیپور، فیلیمو به بورس خبر داده بود. بر اساس این خبر قرار بود سهام دیجی‌کالا در هفته نخست مرداد ماه به فرابورس عرضه شود و با ادامه این روند، پنجمین شرکت در هفته آخر شهریور ماه پا به بازار سرمایه بگذارد.

این اتفاق در حالی هنوز رخ نداده که سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، اخیرا در حاشیه افتتاح اولین مرکز شتاب‌دهی صادرات ایران از تلاش این معاونت برای ورود استارتاپ‌ها به بورس خبر داده و نامشهود بودن دارایی‌ها را بزرگ‌ترین چالش در قیمت‌گذاری این شرکت‌ها و حضور آنها در بورس دانسته است.

ورود شرکت‌های استارتاپی و نوآور به بورس موافقان و مخالفان سرسختی دارد.

موافقان، نیاز استارتاپ‌ها به تجربه‌ راه‌های جدید تامین سرمایه و همچنین بهره‌مندی آنها از معافیت‌ها و تخفیفات مالیاتی را از جمله دلایل دفاع خود از این ایده می‌دانند. آنها معتقدند نباید از ترس شکست، سقفی را برای رشد تیم‌های استارتاپی که حالا بزرگ شده‌اند و آمادگی ورود به بازار سرمایه را دارند، تعیین کرد. برخی از کارشناسان می‌گویند، اکنون بهترین زمان برای ورود استارتاپ‌ها به بورس است.

دولتی‌ها حتی در سطح رئیس‌جمهور، در صف مقدم حمایت از این موضوع ایستاده‌اند. همین موضوع، یکی از دلایل نگرانی مخالفان برای روند شتابزده بورسی شدن استارتاپ‌ها است. آنها معتقدند دولت تنها باید در مقام ناظر باشد و این همه هیجان‌زدگی، تردیدبرانگیز است. ایرادات در صورت‌های مالی حسابداری و ضعف در حاکمیت شرکتی، از دیگر ابهاماتی است که منتقدان را وادار می‌کند کمی با احتیاط به موضوع نگاه کنند. این کارشناسان همچنین نگرانند که در شرایط هیجان‌زدگی بازار، قیمت سهام استارتاپ‌ها بی‌دلیل رشد داشته باشد، اما در زمان خوابیدن تب و تاب‌ها و رسیدن بازار به تعادل، آنها افت چشمگیری را تجربه کنند.

چرا استارت‌ آپ‌ ها بورسی نشدند؟

دیجی‌کالا، کافه‌بازار، تپ‌سی، فیلیمو و شیپور پشت دیوار بلند بورس تهران مانده‌اند.

استارت‌ آپی

پایگاه خبری توسعه برند، مردادماه سال گذشته، بازار سرمایه در حالی منتظر خوش‌آمدگویی به پیش‌قراولانی از اکوسیستم استارت‌آپی ایران بود که پس از گذشت بیش از یک‌سال، پنج استارت‌آپ منتخب همچنان پشت دیوارهای بورس مانده‌اند.

بیش از یک‌سال از آنچه با عنوان آمادگی پنج استارت‌آپ بزرگ برای عرضه اولیه سهام در بورس مطرح شده بود، می‌گذرد اما همچنان این استارت‌آپ‌های پیش‌قراول پشت درهای بسته بازار سرمایه مانده‌اند. مردادماه سال گذشته، فرهاد دژپسند وزیر اقتصاد دولت دوازدهم درحالی از تلاش‌ها برای ورود پنج استارت‌آپ پیش‌قراول به بازار سرمایه خبر داد که به دستور او، قرار بود در هفته اول مردادماه 99، سهام اولین شرکت بزرگ اینترنتی در بازار سرمایه عرضه شود و تا پایان شهریور ماه نیز نماد پنجمین استارت‌آپ به روی تابلو بورس برود. دیجی‌کالا، کافه‌بازار، تپ‌سی، فیلیمو و شیپور ، پنج استارت‌آپی هستند که قرار بود راه ورود شرکت‌های نوپا و اینترنتی به بازار سرمایه را باز کنند اما خود همچنان پشت دیوار بلند بورس تهران مانده‌اند.

به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، این تعلل در شرایطی برای اکوسیستم نوآوری ایران به یک ناکامی بدل شده‌است که به گفته علیرضا توکلی‌کاشی، نایب‌رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران، به‌رغم آنکه تعدادي از این پنج استارت‌آپ پیش‌قراول، کل فرآیند پذیرش در بورس را طی کرده‌ و تمامی مستندات و مدارک مورد درخواست بورس و فرابورس را نیز تحویل داده‌اند، اما تاکنون هیچ‌گونه پاسخی مبنی بر پذیرش یا عدم پذیرش در بازار دریافت نکرده‌اند و بورس همچنان در برابر مطالبه این شرکت‌ها برای ورود به بازار سرمایه، سکوت پیشه کرده‌است.

توکلی‌کاشی با این توضیح که میان استارت‌آپ و شرکت فناوری‌محور باید تمایز قائل شد، به مطالعه و بررسی که از سوی وی صورت گرفته اشاره کرد و افزود: بررسی 911 نماد در بورس و فرابورس نشان می‌دهد که حدود 30 درصد از شرکت‌های فعال در بازار سرمایه، فروشی کمتر از 100 میلیارد تومان دارند، بنابراین اگر فروش یک شرکت به بیش از 100 میلیارد تومان رسیده باشد، این شرکت در زمره 70 درصد سهام بزرگ بورس ایران قرار دارد.

وی با یادآوری اینکه، درآمد سال گذشته برخی از شرکت‌های استارت‌آپی که نامزد ورود به بورس شده‌اند، رقمی بیش از 9 هزار میلیارد تومان را نشان می‌دهد، افزود: از این رو، این دست از بنگاه‌ها را نباید در زمره شرکت‌‌های كوچك يا نوپا قلمداد كرد.

توکلی‌کاشی با بیان اینکه دارايي اصلي اين شركت‌ها، كه همگي فناوری‌محور هستند، دارایی نامشهود است، افزود: اين شركت‌ها ساختمان و ملک و سوله و كارخانه ندارند و فعاليت آنها مبتني بر دانش است. امروز همگي بايد قبول كنيم كه با توجه به پيشرفت‌هايي كه در عرصه بين‌المللي انجام شده، دارايي اصلي، دانش است. با نگاهي به فهرست 10 شركت بزرگ دنيا خواهيم ديد كه بيشتر آنها شركت‌های دانش‌بنيان و فناوری‌محور هستند كه ارزش دارايي فيزيكي آنها در مقابل ارزش روز سهام آنها بسيار پايين است.

به گفته این کارشناس بازار سرمایه، ساير شركت‌هاي فناوری‌محور كه متقاضي ورود به بورس هستند، نيز بايد با كمك حسابرسان معتمد بورس، صورت‌هاي مالي خود را تهيه كرده و بعد خود را براي ورود به بازار سرمايه آماده كنند.

نایب‌رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران با این توضیح که برخی از شرکت‌های استارت‌آپی در چارچوب استاندارد ورود به بورس جای می‌گیرند، افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد که دست‌کم دو استارت‌آپ از پنج استارت‌آپ پیش‌قراول ورود به بورس، شرایط پذیرش در بازار سرمایه را دارند، اما بورس و فرابورس به‌رغم گذشت بیش از یک سال از درخواست پذیرش این شرکت‌ها، سکوت کرده است. قاعدتا انتظار می‌‌رفت كه بورس‌ها بر اساس قانون عمل كرده، و پس از پایان بررسی‌ها، پذیرش یا عدم پذیرش آنها را به همراه علل عدم پذيرش آنها اعلام كنند.

استارت به سمت بورس

نام شرکت پیشگامان فن‌آوری و دانش آرامیس با نماد معاملاتی «تپسی» به عنوان نخستین استارت‌آپی که راهی بازار سرمایه شده، هفتم آذر ماه در بازار دوم فرابورس ایران به عنوان یکصد و شصت و چهارمین شرکت در این بازار، در فهرست نرخ‌های فرابورس درج شد. این در حالی است که به تازگی مدیرعامل فرابورس با اشاره به تدوین ضوابط خاص استارت‌آپ‌ها برای ورود به بازار سرمایه، تاکید کرده بود شرکت‌های استارت‌آپ به دلیل دارایی‌های نامشهود خود، نسبت به سایر شرکت‌های بازار سرمایه با ریسک بالاتری مواجهند و به همین دلیل در قدم اول برای عرضه اولیه این شرکت‌ها، سهام آنها نه به‌طور مستقیم، بلکه از طریق مشارکت صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سایر نهادهای مالی عرضه خواهد شد.
گفتنی است برای استارت‌آپ‌ها شرایط هفده‌گانه‌ای از سوی کارگروه ساماندهی استارت‌آپ‌ها در معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری تعیین شده است؛ به عنوان مثال مسائل سایبری مانند سامانه‌ها و نرم‌افزارهای آنها باید از سوی کارگروه تایید شود و درصد عمده‌ای از سهام خود را نزد هیات پذیرش فرابورس وثیقه بگذارند که با ورودشان به بازار و جلب اعتماد بازار به مرور آزادسازی این وثیقه صورت می‌گیرد و به مردم فروخته می‌شود. برای صیانت از داده‌های محرمانه کاربران نیز باید از مرکز ملی رقابت و برای مسائل سهامداری هم باید از کارگروه ساماندهی استارت‌آپ‌ها تاییدیه اخذ شود.
در مطلب حاضر با توجه به امیدنامه تپسی که بعدا اعلام شد مجددا مورد بازنگری قرار می‌گیرد و انتشار آن به معنای صحت اطلاعات اعلامی نیست، نگاهی داریم به عملکرد این استارت‌آپ و نماد بورسی که تفسیرها و واکنش‌های متفاوتی را در بین برخی کارشناسان استارت‌آپی و بازار سرمایه در پی داشت.

تپسی ماه گذشته امیدنامه‌ خود را برای ورود به بازار سرمایه منتشر کرد. امیدنامه‌ای که می‌توان آن را یکی از اولین‌ گام‌های اکوسیستم استارت‌آپی برای ورود به عصر تازه شفافیت قلمداد کرد، این در حالی است که براساس اطلاعات منتشر شده در امیدنامه تپسی که در سایت سازمان فرابورس قرار گرفته است، ارزش ریالی کل سفرهای انجام شده این شرکت در سال 99 در مجموع حدود 1180 میلیارد تومان و سود خالص تپسی در این سال، 7/4 میلیارد تومان بوده است.
انتشار این ارقام باعث شد از یک سو، عده‌ای به این کسب‌وکار خرده بگیرند که کل درآمد این شرکت و مهم‌تر سود آن در اندازه یک استارت‌آپ بزرگ که در آستانه ورود به بورس ایستاده نیست و برخی هم با دفاع از حرکت تپسی یادآوری کنند که بسیاری از استارت‌آپ‌های بزرگ جهان هنگام ورود به بورس زیان‌ده بوده‌اند و باید فرصت داد استارت‌آپ‌های ایرانی هم بازار سرمایه را تجربه کنند.
محمدرضا فرحی، از فعالان اقتصادی و اکوسیستم استارت‌آپی کشور، در باب تفاوت‌های موجود بین عرضه اولیه یک شرکت استارت‌آپی با سایر صنایع موجود در بازار سرمایه می‌گوید: «معمولا مواجهه بازار با این دسته از عرضه اولیه‌ها، از جنس پیش‌فروش رشد آینده و حساب کردن روی پتانسیل‌های آزاد نشده‌ است. باید در نظر داشت که شدت رقابت در اکوسیستم استارت‌آپی به دلایل مختلف (رگولاتوری و نظارت کمتر از جنبه رقابت، قابلیت مقیاس‌پذیری بالای استارت‌آپ‌ها، سرمایه اولیه فراوان برای رقابت، اثر شبکه‌ای و…) پایین‌تر از صنایع دیگر است. از همین روی عملا ارزش بازاری که در بورس‌های مختلف دنیا برای استارت‌آپ‌های لیست شده رقم می‌خورد، برمبنای همین شرط‌بندی روی یک الی سه اسب برنده‌ هر صنعت است و نه چند ده یا چند صد بازیگر، آنچنان که در بازار خودرو و یا پتروشیمی شاهد آن هستیم.»
او معتقد است: «سیر تغییر نگرش بازار سرمایه به ارزش‌گذاری شرکت‌ها حتی محدود به استارت‌آپ‌ها نیست و در چهل سال اخیر، مهم‌ترین عنصر ارزش‌گذاری شرکت‌های سهامی عام از دارایی‌های فیزیکی- مشهود به سمت دارایی‌های فکری- نامشهود تغییر پیدا کرده است و دیر یا زود این اتفاق در بازارهای بورس ایران نیز رقم خواهد خورد.»
فرحی مهم‌ترین اصل در ارزش‌گذاری یک استارت‌آپ در بورس را برداشت بازار از توان آن شرکت و مدیران ارشد آن در رشد و توسعه عمودی و افقی می‌داند و به تاثیر توییت مدیرعامل آمازون بر قیمت سهام این شرکت اشاره می‌کند. جف بزوس در نیمه ژوئن 2017 طی توییتی از میلیون‌ها مخاطبش راجع به ایده‌هایی که برای توسعه فعالیتش دارند نظر خواست. اگرچه این توییت در ظاهر یک توییت شخصی به نظر می‌رسید، اما بر روی قیمت سهام آمازون هم در کوتاه‌مدت و هم در میان‌مدت اثرگذار بود، چون برداشت بازار و معامله‌‌گران این بود که آمازون قصد توسعه افقی فعالیت‌هایش و ورود به حوزه‌های جدید را دارد.
این کارشناس می‌افزاید: «تعبیری که من در مورد این شرکت‌ها به ذهنم می‌رسد این است که شما با خرید سهام یک شرکت استارت‌آپی در واقع یک زمین خریده‌اید که اگر محل زمین و زمان خرید آن را به دقت انتخاب کرده باشید، به مراتب سود بیشتری از خرید یک آپارتمان که در معرض استهلاک است، خواهید داشت.»
حامد قدوسی، استاد اقتصاد دانشگاه استیونس نیوجرسی نیز در یک رشته توییت به اظهار نظر درباره امیدنامه تپسی پرداخت. او درباره اینکه آیا امسال زمان مناسبی برای عرضه اولیه تپسی بوده، به دیده تردید می‌نگرد؛ زیرا هنوز جامعه در شوک شیوع کرونا است. قدوسی همچنین در این زمینه اوبر و لیفت، دو تاکسی اینترنتی مطرح جهان را مثال زده که در حال حاضر برخلاف زیر قیمت عرضه اولیه‌شان معامله می‌شوند. او توضیح داد: «اوبر سال‌ها است که با زیان‌های میلیاردی کار می‌کند و هنوز سود مثبتی نداشته است. یک دلیل آن هزینه ۲ تا ۳ میلیاردی بخش تحقیق و توسعه (R&D) برای فناوری‌های آینده (مثل خودران‌ها) است.»

تپسی در یک نگاه
تپسی یک سامانه هوشمند درخواست حمل‌ونقل آنلاین است که در سال ۱395 تاسیس شده و هم‌اکنون در بیش از ۱5 شهر ایران به ارائه خدمات می‌پردازد. میلاد منشی‌پور، هومن دمیرچی و حمید مهینی سه بنیانگذار تپسی هستند و در حال حاضر نزدیک 35درصد شرکت همچنان در اختیار موسسین است. سهامدار عمده، شرکت خورشیدسان است (6/22 درصد) و دیگر سهامداران عبارتند از: کارمندان (7/8 درصد)، محمدحسین سیدشاکری (4/۴ درصد)، علیرضا عسگری مارانی (5/2 درصد)، امیر عسگری مارانی (1/2 درصد)، شرکت آرین کارن کیش(4/2 درصد)، شرکت توسعه ساختمانی سلین (4/2 درصد) و سایر.
از سهامداران و سرمایه‌گذاران اولیه‌ای که از شرکت خارج شده‌اند می‌توان به شرکت ضحی کیش از بازیگران اصلی صنعت تلفن ثابت اشاره کرد.
تعداد کاربران تپسی، ۱7 میلیون مسافر (تعداد کاربران اسنپ: 4/41 میلیون مسافر) و تعداد رانندگان این شرکت، 4/1 میلیون نفر (تعداد رانندگان اسنپ: 4/2 میلیون نفر) است. این مجموعه در حال حاضر 836 پرسنل دارد که حدود نیمی از آنها شامل پرسنل بازاریاب میدانی می‌شوند (در سال ۱399 در حدود 53 میلیارد تومان هزینه حقوق و دستمزد داده شده است).
در سال ۱399 تپسی در حدود ۱7۰ هزار سفر در روز را پشتیبانی می‌کرده، در حالی که این عدد در سال ۱398 در حدود 22۰ هزار سفر بوده است (بخشی از این افت ناشی از اثر کرونا و افت حمل و نقل درون‌شهری است) بنابراین با در نظر گرفتن 35/1 میلیون سفر در روز توسط اسنپ (در سال۱399) می‌توان گفت تپسی سهم بازاری برابر ۱۱ درصد دارد.
برخلاف رقیب اصلی خود، تپسی عمده سرویس‌های خود را معطوف به ورود پنج استارتاپ به بورس حوزه حمل‌ونقل کرده است، اما براساس امیدنامه این شرکت، از اصلی‌ترین برنامه‌های آینده، جذب سرمایه (با عرضه در بورس) و ورود به حوزه‌های دیگر به‌خصوص حوزه سفارش و پخش غذا است. آمار منتشر شده درباره سهم هر استان از تعداد سفرهای تپسی نشان می‌دهد تهرانی‌ها بیشترین سهم را در بین 13 استان تحت پوشش این شرکت داشته و پس از آنها کاربران ساکن خراسان رضوی، البرز و اصفهان قرار دارند.
سرمایه فعلی شرکت در حدود ۱۱7 میلیارد تومان است و آخرین افزایش سرمایه در بهمن 98 به مبلغ 3/18 میلیارد تومان بوده است. در حال حاضر کمیسیون هر دو شرکت در حدود ۱5 درصد است. البته تپسی 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده را خود می‌پردازد که موثر این کمیسیون در حدود 7/13 درصد است.

درآمد ۱۷۴ و سود خالص 7/4 میلیارد تومانی
بخشی از امیدنامه تپسی به فروش سالانه اختصاص دارد که طبق آن، تپسی سالانه به طور متوسط 224 درصد رشد درآمدی داشته است. اما اواخر سال 1398 و با شیوع کرونا سرعت رشد عملیاتی تپسی کاهش داشت. به گونه‌ای که فروش سالانه 1399 در مقایسه با سال گذشته کاهش اندکی را نشان می‌دهد.
گفتنی است تعداد سفرهای تپسی در پاییز ۱398 به بالاترین حد خود رسید و در محدوده 36۰ هزار سفر در روز بود، اما با شیوع کرونا در کشور از اسفند همان سال، تعداد سفرها افت کرده و در بهار سال 99 با 65 درصد کاهش نسبت به اوج تاریخی خود، به ۱29 هزار سفر در روز رسید.
آن طور که در این گزارش آمده است، ارزش سفرهای سال 99 تپسی بیش از 1180 میلیارد تومان بوده است. با توجه به مدل درآمدی تپسی که 15 درصد از کمیسیون هزینه هر سفر انجام شده را دریافت می‌کند، با کسر مالیات می‌توان گفت که این مجموعه سود 76/13 درصدی از هر سفر دارد. از همین روی فروش تپسی در سال 1399 حدود 175 میلیارد تومان عنوان شده است.
اما این سود از هر سفر به معنای سود خالص درآمدی این شرکت فعال در حوزه حمل‌ونقل نیست. بلکه بایستی هزینه‌های جاری را نیز مورد محاسبه قرار داد. با در نظر گرفتن این موارد، تپسی در سال 1399 سود خالصی در حدود 7/4 میلیارد تومان داشته است، یعنی حدود 3 درصد از کل درآمد تپسی.
این رقم به معنای آن است که سرمایه ثبت شده 117 میلیارد تومانی این شرکت 4 درصد بازدهی داشته است. البته باید به این نکته اشاره کرد که تپسی معتقد است در حال حاضر تاکسی‌های اینترنتی در ابتدای راه خود در ایران هستند و هنوز دو‌سوم از بازار ایران دست‌نخورده باقی مانده است.
مدیران تپسی سود خالص 20 میلیارد تومانی را در سال 1400 برای خود متصور هستند که تقریبا 5 برابر سود خالص محقق شده برای تپسی در سال 99 است. همچنین پیش‌بینی‌ها از سال 1404 حاکی از سود خالص حدود 1700 میلیارد تومانی است.
اما از نظر ارزش‌های بازار، شرکت مشاور سرمایه‌گذاری «آوای آگاه» گزارش تحلیلی از آمارهای مندرج در امیدنامه تپسی دارد. براساس تحلیل‌های این شرکت مشاوره، تپسی در سال مالی ۹۹ در مجموع ۱۷۴ میلیارد تومان فروش داشته و سود ناخالص آن به ۲۴ میلیارد تومان رسیده است.
با کسر مابقی هزینه‌ها سود خالص تپسی در سال مالی ۹۹ تنها چهار میلیارد و ۷۱۵ میلیون تومان بوده که نسبت به سال مالی ۹۸ بیش از دو برابر شده است. این در حالی است که میزان درآمد تپسی در سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸ حدود ۴ درصد کمتر شده که علت اصلی آن شیوع ویروس کرونا و کاهش ترددهای درون‌شهری اعلام شده است. براساس این صورت مالی، تپسی تا پایان سال ۱۳۹۹ زیان انباشته ۱۱ میلیارد تومانی را به ثبت رسانده است. تپسی در سال مالی ۹۹ به ازای هر سهم تنها ۴ تومان سود خالص محقق کرده است.
بر اساس ارقام ترازنامه تپسی، کل دارایی‌های غیرجاری این شرکت ۱۷۶ میلیارد تومان بوده که ۷۸ درصد از کل دارایی‌های این شرکت را شامل می‌شود.
مجموع دارایی‌های نامشهود تپسی در سال 99 حدود ۲۵ میلیارد تومان به ثبت رسیده (شامل نرم‌افزار و محصول) که ۳۰ درصد بیشتر از دارایی‌های ثابت مشهود (چیزی حدود 19 میلیارد تومان) است. همچنین تپسی ۲۲۲ میلیارد تومان هم صرف ایجاد بازار، توسعه و تثبیت بازار کرده است. با این حساب و بر اساس جدول ارائه شده در این امیدنامه حاشیه سود خالص تپسی در سال ۱۳۹۹ حدود ۲٫۷ درصد و بازده دارایی‌های آن ۱٫۲۷ درصد محاسبه شده است.

آینده فعالیت شرکت
این شرکت آینده مالی خود را صعودی پیش‌بینی کرده است. بر اساس برآورد تپسی، درآمد کل این شرکت در سال ۱۴۰۰ معادل ۳۰۳ میلیارد تومان خواهد بود که این رقم تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۵ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان افزایش خواهد یافت. همچنین بر اساس این پیش‌بینی، سود خالص تپسی تا سال مالی ۱۴۰۴ به یکهزار و ۶۹۲ میلیارد تومان خواهد رسید. رقمی که بیش از ۸۰ برابر سود خالص ۲۰ میلیارد تومانی این شرکت در سال ۱۴۰۰ خواهد بود.
شرکت مشاور سرمایه‌گذاری «آوای آگاه» نرخ متوسط سفر و کارمزد تپسی را در سال‌های آینده چنین پیش‌بینی کرده است؛ در صورت افزایش 100 درصدی، قیمت بنزین در سال 1402 و مقایسه با افزایش قیمت بنزین در آبان 1398 قیمت سفرها 30 درصد افزایش خواهد داشت. البته این افزایش احتمالا به صورت یکباره نخواهد بود و انتظار داریم در طی دو سال 1402 و 1403 به طور متوسط بیش از 15 درصد تورم، قیمت هر سفر افزایش یابد.
تحلیلگران این شرکت مشاوره، حفظ سهم بازار فعلی را برای تپسی سخت می‌دانند و معتقد هستند موضوعات جدید این حوزه به مانند بیمه رانندگان، احتمالا در آینده داغ‌تر خواهد شد و بار هزینه را بر روی این شرکت‌ها افزایش خواهد داد. آنها با اشاره به اینکه رشد اقتصادی در یک دهه اخیر به طور متوسط سالانه 4/0 درصد بوده و فقط در صورت رسیدن به رشدهای اقتصادی 8 درصدی (دیده شده در بودجه و برنامه توسعه) می‌توان سرعت رشد بیشتری برای بازار تاکسی آنلاین (و سایر خدمات آنلاین) انتظار داشت و در صورت ادامه روند فعلی (رشد کمتر از 3 درصد) احتمالا نباید شاهد تغییر شگفت‌انگیز در این بازارها باشیم، ورود پنج استارتاپ به بورس در نهایت با لحاظ کردن جمیع موارد (قبل از انتشار صورت‌های مالی 6 ماهه) ارزشگذاری 600 تا 800 میلیارد تومانی را برای تپسی مناسب می‌دانند.

نمونه‌های خارجی
– Uber: مفهوم تاکسی انترنتی اولین بار توسط اوبر در سال 2009 شکل گرفت. در سال 2019 با ارزش بازار 82 میلیارد دلار در بورس نزدک عرضه اولیه شد. اما رکورد بیشترین سقوط ارزش را در روز اول ثبت کرد. خدمات آن شامل. حمل ونقل، تحویل غذا، تحویل بسته، پیک، حمل‌ونقل بار و حمل‌ونقل کشتی می‌شود. ارزش بازار فعلی، این شرکت 73 میلیارد دلار است.
– Lyft: پس از موفقیت اوبر، لیفت به عنوان دومین، شرکت با همان مدل کسب و کار وارد صنعت شد. حمل‌ونقل‏، تحویل غذا، سیستم اشتراک دوچرخه و اسکوتر از خدمات این شرکت است. ارزش فعلی این شرکت در بورس نزدک، نزدیک به 13 میلیارد دلار است. لیفت با ارزش 21 میلیارد دلار در نزدک عرضه اولیه شده بود.
– Didi Chuxing: در سال 2012 در چین آغاز به کار کرد این شرکت اوبر را در چین به سرعت کنار زد و بعدها به بازار آمرکیای جنوبی نیز وارد شد 600 میلیون کاربر دارد و سرویس‌های تاکسی آنلاین، خدمات حمل‌ونقل اشتراک راننده، خدمات مالی مانند وام و بیمه، تحویل غذا و ترجمه انگلیسی است.
– Grab : از سال 2012 در سنگاپور فعالیت خود را شروع کرد و تبدیل به یکی از بزرگان شرق آسیا شد و خدماتی مانند تحویل غذا و پرداخت دیجیتالی را ارائه می‌دهد.
– OLA: از سال 2010 و در هند شروع به کار کرد. 4 سال بعد، بزرگترین رقیب خود در هند را خرید و سهم بازارش را گسترش داد. اولا 60 درصد بازار هندوستان، را در اختیار دارد و ا وبر در رتبه دوم است. این شرکت به بیش از 200 میلیون نفر خدمت رسانی می‌کند.
– ایزی تاکسی: با ورود پنج استارتاپ به بورس پشتوانه شرکت راکت اینترنت‏، وارد کشورهایی مانند غنا، اردن، نیجریه شد، اما از بازیگران محلی شکست خورد راکت، اینترنت با برندهای متعددی مانند ایزی تاکسی،Tripda و… وارد کشورهای بسیاری شد اما درنهایت فقط در آمریکای جنوبی موفق شد. راکت اینترنت، با برند اسنپ وارد بازار ایران نیز شد.
– Careem Taxi: از زیرمجموعه‌های اوبر است که در بیش از 15 کشور در آفریقا و خاورمیانه و مناطق جنوب آسیا را پوشش می‌دهد. اوبر این شرکت را در سال 2019، به مبلغ 1/3 میلیارد دلار خریداری کرد.

ثبت رکوردهای جدید در بازار سرمایه/ جذابیت بورس به دلیل قرار گرفتن در نقطه ارزنده

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، بازار سرمایه این روزها روند صعودی دارد و شاخص‌های عملکردی بورس نیز سبزپوش هستند؛ پس از ثبت رکورد بیشترین رشد شاخص در روز شنبه، امروز باز دیگر این رکورد شکسته شده و رشد شاخص کل در یک سال گذشته به بیشترین حد رسید.

ورود 821 میلیاردی پول رکورد دیگری است که بازار سرمایه در پایان معاملات خود دیده است. این میزان ورود پول حقیقی به بورس در یک سال و نیم گذشته بی سابقه بوده است. در جریان معاملات امروز، ارزش معاملات خرد نیز رکورد 5 ماه گذشته را شکسته است.

رشد 103 هزار واحدی شاخص کل از ابتدای هفته نشان می دهد، بورس به دنبال جبران عقب ماندگی خود از سایر بازارها است.

بسیاری از کارشناسان اقتصادی نبود اطمینان به سیاست‌گذار را مشکل این روزهای بورس دانسته و معتقدند که بسته حمایتی بازار سهام قطعاً می‌ تواند در کاهش بی ‌اعتمادی به بازار سرمایه موثر باشد.

* مهمترین بند بسته حمایتی دولت از سهامداران

رضا گلستانی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، گفت: با توجه به اینکه اکنون قیمت سهام در بازار به نقطه ارزندگی رسیده است، به نظر می ‌رسد که ترجیح عمده سرمایه‌گذارانی که بین سرمایه‌‌گذاری در سهام، بانک و اوراق درآمد ثابت مانده‌ اند، خرید سهام باشد.

وی ادامه داد: بسته ۱۰ بندی حمایت از بازار سرمایه از جمله اقدامات مثبتی است که از سوی مسوولان در دستور کار قرار گرفته است؛ مهم‌ترین بند این بسته حمایتی، بیمه سبد سهام پرتفوی ۱۰۰ میلیونی سرمایه ‌گذاران با تضمین سود ۲۰ درصدی توسط دولت است.

این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: در کنار این اقدامات حمایتی از بازار سرمایه، بهتر است دولت برنامه حمایت جامعی را در دستور کار قرار دهد تا اثرگذاری این تصمیم‌ ها زودگذر نباشد و در بلندمدت شاهد یک رویه منطقی و تعادلی در بازار باشیم.

گلستانی با اشاره به مباحث مطرح شده درباره بودجه 1402 و تاثیر آن بر بورس تصریح کرد: دولت برای اینکه از بورس و صنایع بورسی حمایت کند باید بودجه سال آینده را طوری تنظیم کند که نه کشور دچار مشکل شود و نه شرکت های بورسی از افزایش نرخ ها دچار ضرر و زیان شوند.

* رشد یکپارچه شاخص های عملکردی بورس

در پایان معاملات روز دوشنبه، شاخص کل بورس نسبت به روز کاری قبل 45 هزار و 73 واحد رشد کرد و به رقم یک میلیون و 389 هزار و 749 واحد رسید. بازدهی این شاخص مثبت 3.35 درصد بوده است.

شاخص کل هموزن نیز با رشد 13 هزار و 247 واحدی در سطح 393 هزار و 109 واحدی ایستاد. بازدهی این شاخص نیز مثبت 3.49 درصد بوده است. همچنین شاخص کل فرابورس، 395 واحد بالا آمد و در سطح 18 هزار و 231 واحد قرار گرفت.

* افزایش ارزش معاملات خرد بازار سرمایه

امروز ارزش معاملات کل بازار سهام به رقم 146 هزار و 850 میلیارد تومان افزایش یافت، ارزش معاملات اوراق بدهی در بازار ثانویه 137 هزار و 39 میلیارد تومان بود که 93 درصد از ارزش کل معاملات بازار سرمایه را تشکیل می ‌دهد.

امروز ارزش معاملات خرد سهام با افزایش 49 درصدی نسبت به روز کاری قبل به رقم 5 هزار و 769 میلیارد تومان رسید، سهم این معاملات از کل معاملات بازار سرمایه 3 درصد بوده است.

* ورود شگفت انگیز پول حقیقی به بورس

در مجموع معاملات دوشنبه، ارزش خالص تغییر مالکیت حقوقی به حقیقی بازار مثبت شد و 821 میلیارد تومان پول حقیقی به بورس وارد شد که بیشترین رقم در 18 ماه اخیر از اردیبهشت ماه سال گذشته تاکنون است.

بیشترین ورود پول حقیقی به سهام شتران (شرکت فولاد مبارکه)، شپنا (شرکت پالایش نفت بندرعباس) و وبملت (بانک ملت) اختصاص داشت و نمادهای فزر (پویا زرکان آق دره)، زپارس (ملی کشت و صنعت و دامپروری پارس) و خساپا (سایپا) بیشترین خروج پول حقیقی را داشتند.

* رشد صف‌های خرید در بازار سهام

در جریان معاملات امروز، 93 درصد سهم‌ها با رشد قیمت و تنها 7 درصد نمادها با کاهش قیمت مواجه شدند، در پایان معاملات روز دوشنبه 330 نماد صف خرید داشتند و 19 نماد با صف فروش مواجه بودند.

مجموع ارزش صف‌های خرید با رشد 190 درصدی به 803 میلیارد تومان رسید و مجموع ارزش صف‌های فروش 45 درصد کاهش یافت و 42 میلیارد تومان بود.

در پایان معاملات نمادهای خگستر (شرکت گسترش سرمایه گذاری ایران خودرو)، شتران (شرکت پالایش نفت تهران) و خودرو (شرکت ایران خودرو) بیشترین صف خرید را داشتند.

در پایان معاملات امروز، نمادهای حبندر (دریایی و کشتیرانی خط دریابندر) و وبرق (سرمایه گذاری کارکنان صنعت برق زنجان و قزوین) بیشتری ارزش در صف فروش را داشتند.

وعده ورود استارتاپ‌ها به بورس عملی شد

با پیگیری وزرای ارتباطات، اقتصاد و معاون علمی رییس جمهور و رییس سازمان بورس، عرضه اولیه سهام شرکت استارتاپی در هفته جاری در بازار سرمایه انجام میشود.

در حالی که سال‌هاست زمزمه‌هایی مبنی بر حضور استارتاپ‌ها در بورس از گوشه و کنار شنیده می‌شود در سال های اخیر این اتفاق بیش از گذشته توجه ها را به خود جلب کرد.

بیشتر بخوانید: اخبار روز خبربان

در اواخر خرداد سال 1400 رییس سابق سازمان بورس اعلام کرد، در این سازمان به دنبال ورود پنج استارتاپ به بورس بودند، اما موانعی که عمدتا از بیرون تحمیل شده‌اند از به نتیجه رسیدن این موضوع، جلوگیری کرد.

«محمدعلی دهقان دهنوی»، رییس سابق سازمان بورس، در مورد چرایی عدم ورود استارتاپ‌ها به بورس گفته بود: «هدف ما این بوده که پنج استارتاپ را وارد بورس کنیم اما این اقدام با موانع زیادی همراه است که از بیرون تحمیل شده که اگر این موانع برطرف نشود آسیب‌هایی را به استارتاپ‌ها وارد می‌کند.»

بسیاری از کارشناسان در خصوص ورود استارتاپ‌ها به بورس نظرات متفاوتی ارائه دادند. در حالی که موافقان دلایلی چون نیاز استارتاپ‌ها به تجربه‌ راه‌های جدید تامین سرمایه و بهره‌مندی از معافیت‌ها و تخفیفات مالیاتی را دلایل مهمی برای ورود استاتاپ‌ها به بورس عنوان می‌کنند. مخالفان این موضوع؛ ایراد در صورت‌های مالی حسابداری و ضعف در حاکمیت شرکتی، و ابهاماتی از این دست را دلایل پررنگ و قابل توجهی می‌دانند.

ماهیت استارتاپ‌ها را می‌توان اینگونه عنوان کرد که بیشتر این شرکت‌ها بدنبال رشد هستند، بدین ترتیب قاعدتاً میتوان پیش‌بینی کرد که در این زمینه سودآوری را فدای رشد کنند؛ بر این اساس زیان‌ده بودن استارتاپ‌ها اساسا پدیده‌ عجیب و نامتعارفی نیست و کاملا امکان‌پذیر است. البته این به هیچ عنوان به این معنی نیست که قدرت سودآوری ندارند و یا جریان نقد برای سهام‌داران‌شان تولید نمی‌کنند.

از نظر بسیاری از کارشناسان حوزه استارتاپ و همچنین درکنار آنها کارشناسان بازار سرمایه برخی شرکت‌های استارتاپی ایرانی که در حال حاضر به حجم بازار گسترده‌ و تعداد کاربران بالایی دست یافته‌اند، با اینکه در بازار سرمایه کشور حضور ندارند، اما عملکرد مشابه و حتی بهتر از همتایان خود در بورس دارند.

اکنون که مشخص شده بهترین راه بالغ شدن اکوسیستم استارتاپی کشور، راه یافتن استارتاپ‌ها به بازار سرمایه است، با آغاز رویکردی حمایتی از سوی چند وزارتخانه در دولت جدید، خبرها حاکی از رخ دادن اتفاقات مثبت است.

در همین راستا «مهدی سالم»، مشاور وزیر و رئیس مرکز روابط عمومی وزارت ارتباطات، در توییتی عنوان کرد: «با پیگیری وزرای ارتباطات، اقتصاد و معاون علمی رییس جمهور و رییس سازمان بورس، عرضه اولیه ورود پنج استارتاپ به بورس سهام شرکت تپسی روز سه شنبه 24 خرداد در بازار سرمایه انجام میشود و وعده ورود استارت اپ ها به بازار سرمایه عملی میشود و یک گام مهم دیگر در حوزه پیشرفت اقتصاد دیجیتال برداشته خواهد شد.»

استارتاپ , وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات جمهوری اسلامی ایران , بورس اوراق بهادار تهران ,

درحال حاضر اکوسیستم استارتاپی ایران که بیشتر در شرایط متقاعدسازی صاحبان سرمایه و حضور در عرضه‌های اولیه بازار سرمایه است، کشورهای همسایه جمهوری اسلامی ایران هر کدام حداقل یک یا چندین یونیکورن در این حوزه را دارا هستند و سودای فتح بازار کشورهای دیگر را در سر می‌پرورانند. یونیکورن به شرکت‌های استارتاپی با ارزش بیش از 1 میلیارد دلار گفته می‌شود.

بدین ترتیب شاید بزرگترین امید این روزهای اکوسیستم استارتاپی ایران برای فتح موقعیت‌های بهتر و رشد بیشتر، ورود به فرابورس و در پی آن وارد شدن به بازار سرمایه کشور و هر چه زودتر عرضه عمومی باشد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.